Laden...

Succes

→ Winkelwagen bijgewerkt

Info

→ Winkelwagen bijgewerkt

Succes

E-mail verzonden!

Fout

E-mail niet verzonden!

Fout

Artikel niet meer op voorraad!

Fout

Succes

Succes

Fout

Zwangerschap en verloskunde

Als je zwanger bent, komen er een hele hoop vragen op je af. Wij proberen hier de belangrijkste vragen te beantwoorden.
Ben je al ingeschreven bij onze verloskundigenpraktijk in Breda? Dat kan doen via het online inschrijfformulier.


Zwangerschap

Gefeliciteerd, je bent zwanger! Nu breekt er een spannende periode aan, met veel vragen. Je merkt misschien nog niet zo veel, maar er gebeurt heel veel in je lichaam. In de eerste 3 maanden ontwikkelt zich een klein mensje in je buik. Omdat deze periode heel belangrijk is, willen we je graag zo snel mogelijk informatie geven over voeding, vitamines, leefstijl en medicatiegebruik.

Als je een positieve zwangerschapstest hebt, dan kan je zonder een verwijzing een afspraak bij ons maken. Dit kan digitaal of per telefoon. Doe dit zo snel mogelijk zodat we jullie goed kunnen voorlichten.

De eerste controle als je zwanger bent

De eerste controle zal plaats vinden tussen de 6-8 weken zwangerschap en duurt ongeveer 45 min.

Bij die afspraak zullen we jullie beter leren kennen en ook meer informatie vragen over jullie gezondheid en de gezondheid van jullie familie. Wil je graag weten welke vragen je kan verwachten? Dan kun je hieronder de vragenlijst vast doornemen.

Ben je al eens eerder zwanger geweest? Dan zullen we ook meer willen weten over het verloop van die zwangerschap en de bevalling. Samen zullen we bekijken wat de uitgerekende datum zal zijn, en we zullen jullie meer informatie geven over voedingsadviezen, bloedcontroles en de mogelijkheid om prenataal onderzoek te doen. Het is fijn als jullie van te voren hier al wat vanaf weten en dus vragen we jullie om alvast de website www.onderzoekvanjeongeborenkind.nl te bezoeken.

Ook krijgen jullie een verwijsbrief mee voor het maken van de vroege echo bij 7-8 weken. Bij die echo zullen ze kijken of er een hartje klopt.

Voor meer informatie over bloedonderzoek in de zwangerschap, zie de website van het RIVM.

Vragenlijst over jullie gezondheid en die van jullie familie:

  • Beschouw je jezelf als gezond of kom je wel eens bij een huisarts of specialist?
  • Zo ja welke ziekten heb je of waaraan ben je geopereerd?
  • Heb je zelf een aangeboren afwijking?
  • Heb je ooit last gehad van trombose, blaasontstekingen, schimmelinfecties, bloedarmoede, bloedtransfusie of waterpokken?
  • Heb je ooit een negatieve seksuele ervaring gehad of huiselijk of fysiek geweld meegemaakt?
  • Ben je ooit behandeld voor een SOA?
  • Welke medicijnen gebruik je?
  • Welke allergieën heb je?
  • Rook je en/of gebruik je alcohol of drugs?
  • Ben je ooit bij een psycholoog of een psychiater geweest?
  • Is je partner gezond?
  • Rookt je partner of heeft hij/zij allergieën?
  • Heeft hij/zij aangeboren afwijkingen?
  • De gezondheid van beide families
  • Komt in een van jullie families een aangeboren of erfelijke aandoening voor? Bijvoorbeeld syndromen of verstandelijke beperkingen, open rug of schedel, aandoeningen van hersenen, zenuwstelsel of spieren, lip en/of gehemeltespleet, hartafwijkingen, sikkelcelziekte, thalassemie of hemofilie (bloedziekten) etc?
  • Komt er bij een van je ouders of broer/zus diabetes of hoge bloeddruk voor?

Vervolgcontroles zwangerschap

De volgende controles zullen vanaf 12 weken plaatsvinden, waarvan ze tot 24 weken om de 4 weken zullen zijn. Daarna zien we je om de 3 weken tot aan 30 weken en dan kom je iedere 2 weken op controle. In de laatste weken van 36 weken, als je in je verlofperiode zit, kom je elke week bij ons op controle.

Iedere controle meten we je bloeddruk, we meten je gewicht en luisteren naar het hartje van de baby. Tevens voelen we aan je buik om te zien of de baby goed groeit. Uiteraard is er genoeg tijd om al je vragen en onzekerheden te bespreken, zodat wij onze zorg op jullie behoeftes kunnen afstemmen.

Rond de 27 weken wordt er nog eens een bloedcontrole gedaan. We testen dan je ijzergehalte en als het nodig is rhesus antistoffen.

Het is belangrijk om alles voor je zwangerschap te regelen.

Voor 16 weken zwanger

  • Aanmelden kraamzorg: kraamzorgbureaus vinden het prettig om, voordat je 16 weken zwanger bent, je aanmelding te hebben. Je kan zelf kiezen bij welk kraamzorg bureau je de zorg wil regelen. Wij werken in veel gevallen samen met Allerzorg en Careyn.
  • Bloed prikken: het bloedonderzoek mag tussen de 7-10 weken worden gedaan. Je krijgt hiervoor een laboratorium briefje mee.
  • Urine inleveren moeders voor moeders: eventueel kun je meedoen met moeders voor moeders. Opgeven kan meteen na de positieve zwangerschapstest.

Voor 24 weken zwanger

  • Inschrijven bij geboortecentrum Origine. Kies je ervoor om bij Origine te bevallen? Danis het prettig dat je alvast inschrijft. Dit kan digitaal via de site www.geboortecentrumorigine.nl
  • Aanmelden zwangerschapscursus. Mocht je (eventueel met je partner) een zwangerschapscursus willen doen, dan is het handig om je op te geven voordat je 24 weken zwanger bent.
  • Erkenning: indien je niet getrouwd bent of geen geregistreerd partnerschap hebt, informeer dan naar erkenning van de baby.
  • Werkgever inlichten en verlof regelen: als je werkt moet je jouw werkgever over je zwangerschap inlichten. Dit hoeft wettelijk echter pas 3 maanden voor de uitgerekende datum. Sommige vrouwen vinden het lastig om dit te communiceren omdat zij van mening zijn dat de werkgever niet blij is met zulke berichten. Vrees niet, je mag tijdens je zwangerschap en het zwangerschapsverlof niet ontslagen worden. Het zwangerschapsverlof mag maximaal 6 weken tot minimaal 4 weken voor de uitgerekende datum ingaan. In principe heb je recht op in totaal 16 weken zwangerschapsverlof. Mocht je echter later dan de uitgerekende datum bevallen, dan ''krijg'' je deze dagen erbij. Mocht je eerder bevallen dan de uitgerekende datum, dan heb je toch recht op de volle 16 weken.

Voor 30 weken zwanger

  • Kraampakket aanvragen via je verzekering, of zelf samenstellen. Het is verstandig om het kraampakket in de doos te laten zitten.
  • Je kan voor de baby alle spullen gaan aanschaffen.

Voor 37 weken zwanger

  • Bed op klossen (voorkeur voor 75 cm hoogte, ook bij een geplande ziekenhuisbevalling) en een ondersteek lenen. Klossen en de ondersteek kun je halen bij een Thuiszorg winkel.

Een prenataal onderzoek is een belangrijk onderdeel van de zwangerschap.

Prenatale screening

Veel aanstaande ouders vragen zich af of hun baby wel gezond zal zijn. Gelukkig worden de meeste kinderen gezond geboren. Als zwangere in Nederland heb je de mogelijkheid tijdens de zwangerschap een aantal prenatale onderzoeken te laten verrichten. Dit wordt ook wel prenatale screening genoemd.

Het doel van prenatale screening is om jou en je partner, wanneer je hier prijs opstelt, tijdig te kunnen informeren over de eventuele aanwezigheid van een of meer aandoeningen en de keuze voor de verschillende handelingsopties. Bij prenatale screening wordt nagegaan of er bij jullie een verhoogde kans bestaat op een bepaalde aandoening bij de baby. Wanneer een uitslag aangeeft dat er wel sprake is van een verhoogde kans op een aandoening bij de baby, dan bestaat er de mogelijkheid voor diagnostisch vervolgonderzoek om zekerheid te verkrijgen. Je kunt er dan zelf voor kiezen of je hier wel of geen gebruik van wilt maken.

Er zijn twee verschillende vormen van prenatale screening waarvoor je kunt kiezen:

  • Screening op down-, edwards- en patausyndroom door middel van de combinatietest of de NIPT.
  • De 20-weken echo, ook wel Structureel Echoscopisch Onderzoek of SEO genoemd.

De keus om gebruik te maken van deze onderzoeken ligt bij jullie en is dus geen verplichting.

Combinatietest

Met de combinatietest wordt vroeg in de zwangerschap onderzocht of er een verhoogde kans is dat jullie kindje het syndroom van Down, Edwards of Patau heeft. De combinatietest bestaat uit een combinatie van twee onderzoeken:

  • Een bloedonderzoek bij jou als zwangere. Deze vindt plaats in de periode van 9+0 tot 14+1 weken.
  • Een nekplooimeting bij je baby. Dit gebeurt met een echo in de periode van 11+2 tot 14+1 weken.

De uitslagen van de bloedtest en de nekplooimeting, in combinatie met je leeftijd en de precieze duur van je zwangerschap, bepalen hoe groot jullie kans is op een kindje met één van de drie syndromen. Het onderzoek geeft geen zekerheid. Wanneer er een verhoogde kans berekend wordt, kom je in aanmerking voor vervolgonderzoek. Je kunt dan kiezen voor de NIPT of een vlokkentest of vruchtwaterpunctie.

De combinatietest komt voor eigen rekening. In sommige gevallen kan het zijn dat vanuit een aanvullende verzekering vergoeding plaatsvindt. Check dit bij je verzekeraar. De kosten zijn ongeveer €168,00.

NIPT als eerste screeningstest

Sinds 1 april 2017 is het mogelijk om rechtstreeks voor de NIPT (niet-invasieve prenatale test) te kiezen. De NIPT is een bloedtest waarbij DNA in het bloed van jou als zwangere wordt onderzocht op chromosoomafwijkingen. In jouw bloed bevinden zich namelijk stukjes DNA (erfelijk materiaal) afkomstig van de placenta. Bij de NIPT wordt gekeken naar aanwijzingen voor het syndroom van down-, edwards en patau. Ook kan het zijn dat er naast deze syndromen andere afwijkingen, zogenoemde neveneffecten, worden gevonden. De kans hier op is ongeveer 4:1000. Als zwangere heb je zelf de keuze aan te geven of je deze nevenbevindingen wel of niet wilt weten.

Wanneer je kiest voor de NIPT kan er vanaf 11 weken zwangerschap bloed voor het onderzoek worden afgenomen uit je arm. De uitslag duurt ongeveer 10 dagen. Als de uitslag aangeeft dat er een verhoogde kans is op een kindje met syndroom van down, edwards of patau, dan heb je de mogelijkheid om diagnostisch vervolgonderzoek te doen om zekerheid te krijgen. Dit is een keuze en geen verplichting.

De mogelijkheid voor de NIPT als eerste screeningstest vindt plaats in het kader van een wetenschappelijke implementatiestudie, de zogeheten TRIDENT-2 studie. Wanneer je voor de NIPT als eerste screeningstest kiest, kun je hier alleen aan deelnemen wanneer je ook deelneemt aan deze studie.

De NIPT komt gedeeltelijk voor eigen rekening. De kosten hiervoor bedragen ongeveer €175,- die voorafgaand aan de bloedafname betaald dienen te worden. Dit kan via www.niptbetalen.nl. In sommige gevallen kan het zijn dat vanuit een aanvullende verzekering vergoeding plaatsvindt. Check dit bij je verzekeraar.

De betrouwbaarheid voor de combinatietest en de NIPT kun je uitdrukken in de positief voorspellende waarde (PVW). De positief voorspellende waarde is de kans dat een afwijking inderdaad aanwezig is als de screeningstest aangeeft dat de kans op een afwijking verhoogd is. Een test is van betere kwaliteit als de PVW hoger is. De PVW van de combinatietest ligt lager dan die van de NIPT.

Voor de combinatietest ligt de PVW bij een afkapgrens van 1:200 voor het syndroom van Down, Edwards en Patau respectievelijk op 5%, 4% en 1%. Bij de NIPT als eerste screeningstest ligt de PVW in de algemene populatie voor het syndroom van Down, Ddwards en Patau op respectievelijk 75%, 24% en 23%.

20 weken echo

De 20 wekenecho wordt ook wel Structureel Echoscopisch Onderzoek genoemd. Het doel van deze echo is onderzoek naar de aanwezigheid van een open rug of een open schedel. Bij deze echo wordt gekeken naar de ontwikkeling van de organen van het kind. Hierbij kunnen ook andere lichamelijk afwijkingen worden gezien.

Verder wordt gekeken naar de groei van je kindje, de placenta en de hoeveelheid vruchtwater. De 20 wekenecho valt binnen de basisverzekering en wordt vergoed door je zorgverzekering.

Wanneer bij de 20 wekenecho iets afwijkends wordt gezien, zijn de gevolgen voor het kind niet altijd duidelijk. De mogelijkheid tot vervolgonderzoek kan met jullie besproken worden. Over het algemeen bestaat dat in eerste instantie uit een uitgebreid echoscopisch onderzoek in het ziekenhuis. Soms kan het zijn dat de mogelijkheid voor ander (aanvullend) diagnostisch onderzoek wordt besproken, zoals een vruchtwaterpunctie of bloedonderzoek.

Wanneer er geen bijzonderheden worden gezien met de 20 wekenecho, geeft dit geen garantie voor de gezondheid van het kind. Niet alle afwijkingen kunnen op een echo worden gezien.

Meer informatie over prenatale screening

Voor een vergelijkingsoverzicht tussen de combinatietest en de NIPT, kun je terecht op de website van het RIVM. Hier is ook een een kostenoverzicht te vinden. Voor meer informatie over de 20 weken echo, kijk je op de pagina echoscopie. Daarnaast kun je ook op de volgende websites terecht voor informatie: prenatalescreening.nl, onderzoekvanmijnongeborenkind.nl of meerovernipt.nl.

Hulp bij het kiezen van prenatale onderzoeken

Wanneer jullie behoefte aan meer informatie over de mogelijkheden op het gebied van prenatale screeningsonderzoeken voor het Down-, Edward- en Patausyndroom of de 20-wekenecho of als jullie graag ondersteuning willen bij het maken van de keuze om wel of geen screeningsonderzoek te laten verrichten, dan kun je altijd bij ons terecht om dit te bespreken. We maken dan graag een extra afspraak met je. Ook kun je via de website onderzoekvanmijnongeborenkind.nl meer informatie vinden over deze screeningsonderzoeken. Hier is onder andere een digitale keuzehulp te vinden die jullie kan helpen de mogelijkheden, keuzes en bezwaren af te wegen. Daarnaast staan hier ervaringsverhalen beschreven.

De meeste klachten in de zwangerschap komen voort uit het anders functioneren van je lichaam door de vele hormonen, het groter worden van de baarmoeder en het zwaarder worden van je baby.

Geen enkele zwangerschap is hetzelfde en daardoor kun je iedere zwangerschap anders ervaren en andere klachten hebben. Hieronder geven wij een overzicht van de meest voorkomende klachten met tips en adviezen.

Moeheid tijdens de zwangerschap

In de eerste drie maanden, maar ook later in de zwangerschap, kun je je (erg) moe voelen. Je hebt dan meer behoefte aan slaap. Geef daar aan toe. Die moeheid wordt veroorzaakt door de toename van progesteron. In uitzonderlijke gevallen kan moeheid veroorzaakt worden door bloedarmoede. Een aantal keer in de zwangerschap wordt door middel van bloedonderzoek standaard je ijzergehalte bepaald, dus wanneer bloedarmoede de oorzaak is, kunnen wij dat dan vaststellen.

Brandende pijn en groeipijn in de onderbuik

Vanaf dat je zwanger bent, groeit je baarmoeder snel. Hierdoor kun je allerlei onschuldige klachten krijgen, zoals stekende pijn, een zwaar gevoel in je onderbuik of een zeurend gevoel. Deze klachten zijn te verklaren door de snelle groei van de baarmoeder en het oprekken van de spieren en gewrichten. De baarmoeder hangt aan banden in de buikholte. Ook deze banden rekken op en door de groei komt er meer spanning op te staan. De klachten die dit veroorzaakt noemen we bandenpijn. Vooral bij vermoeidheid zijn de klachten erger. Een warme douche of kruik op de buik kan helpen.

Later in de zwangerschap kun je last krijgen van de lange banden aan de zijkant. Deze bandenpijn geeft vaak een scherpe, stekende pijn die langer kan duren. Hierbij kan ook een warme douche of warme kruik verlichting geven. Deze klachten zijn normaal en kunnen geen kwaad voor je zwangerschap.

Misselijkheid tijdens de zwangerschap

In de eerst drie tot vier maanden kun je misselijk zijn en overgeven. Niet eten maakt de misselijkheid vaak erger. Beginnen met een licht ontbijt en het eten van meerdere kleine, lichte maaltijden verspreid over de dag kan de klachten verminderen. Kies voor de voeding die je goed verdraagt. Vaak zijn dit crackers, een appel of ander fruit of een bakje yoghurt.

Ben je extreem misselijk? Probeer dan vooral zoete dingen te eten en/of te drinken. Kun je echt niets binnenhouden? Dan adviseren we je contact op te nemen met je huisarts. Die kan je urine controleren op ketonen om te bepalen hoe ernstig de situatie is.

Stemmingswisselingen tijdens de zwangerschap

Tijdens en na de zwangerschap kun je stemmingswisselingen (prikkelbaarheid, somberheid, moeite met concentreren of juist overmatig blij zijn) ervaren. Het kan gaan om bijvoorbeeld zorgen over de balans tussen zwanger zijn en je werk of je relatie. Ook angst voor de bevalling of zorgen over de gezondheid van je baby kunnen een belasting vormen. Het is belangrijk dat je je vrij voelt om deze zorgen openlijk te delen. Wanneer het nodig is, kunnen wij je doorverwijzen naar een gespecialiseerde zorgverlener.

Brandend maagzuur tijdens de zwangerschap

Je kunt last krijgen van brandend maagzuur. Grote maaltijden, drukte en sommige voedingsmiddelen zoals koffie, sinaasappelsap, zoet, pittig en vet eten kunnen de klachten verergeren. Het is verstandig bij klachten deze producten te vermijden. Het kan eveneens zinvol zijn je eetpatroon aan te passen en frequentere kleinere maaltijden gedurende de dag te nuttigen. Pas je dagritme aan. Wanneer je, ondanks alle aanpassingen veel last blijft houden van maagzuur, dan zijn er medicijnen die kunnen helpen, bijvoorbeeld Antagel of Rennies.

Moeizame ontlasting tijdens de zwangerschap

Tijdens de zwangerschap kan het spijsverteringsstelsel onder invloed van de hormonen trager gaan werken. Hierdoor kan het zijn dat je minder vaak en soms ook hardere ontlasting hebt. Wanneer je ijzertabletten slikt, worden deze klachten vaak erger. Vezelrijke voeding (rauwkost, fruit en volkoren producten), eventueel met toevoeging van zemelen, bevorderen de stoelgang. Daarnaast is het van belang voldoende te drinken, gemiddeld twee liter per dag en voldoende te bewegen. Heb je echt last van obstipatie en helpen deze adviezen niet? Neem dan contact op met je huisarts.

Aambeien tijdens de zwangerschap

Aambeien zijn uitstulpingen rondom de anus en kunnen klachten als jeuk, pijn en bloedverlies veroorzaken. Persen bij de ontlasting kan de klachten verergeren. Probeer daarom harde ontlasting te voorkomen (zie bovenstaande voedingsadviezen). Er zijn verschillende zalfjes verkrijgbaar zoals Curanol en Prestogel.

Vaak plassen en blaasontsteking tijdens de zwangerschap

Tijdens de zwangerschap is het normaal dat je vaker moet plassen. Als je heel vaak aandrang hebt en steeds kleine beetjes plast of klachten hebt van vage buikpijn of bloed bij het plassen, kan het zijn dat je een blaasontsteking hebt. Tijdens de zwangerschap ben je hier gevoeliger voor. Pijn bij het plassen is tijdens de zwangerschap vaak niet aanwezig.

Bij bovenstaande klachten kan het verstandig zijn urine te laten controleren door de huisarts om een blaasontsteking uit te sluiten. Wanneer er sprake is van een blaasontsteking, krijg je antibiotica. Ter voorkoming van een blaasontsteking is het belangrijk na geslachtsgemeenschap te gaan plassen en de vagina van de buitenkant goed schoon te vegen.

Drink voldoende op een dag, twee liter is echt aanbevolen. Heb je veelvuldig last van een blaasontsteking? Gebruik dan dagelijks vitamine C (citrusvruchten of een tablet vitamine C) of gebruik een kuur van puur en ongezoet cranberrysap of cranberrycapsules.

Vaginale afscheiding tijdens de zwangerschap

Vaginale afscheiding neemt vaak toe tijdens de zwangerschap. Dit komt door de betere doorbloeding en de hormonale veranderingen. Indien de afscheiding gepaard gaat met klachten zoals jeuk, roodheid van de vagina en eventueel een abnormale geur of kleur van de afscheiding, kan er sprake zijn van een schimmelinfectie. Je kunt niets doen om dit te voorkomen. Heb je genoemde klachten? Neem dan contact op met de huisarts, want een schimmelinfectie kan gewoon worden behandeld tijdens de zwangerschap.

Harde buiken tijdens de zwangerschap

Vanaf 18 weken zwangerschapsduur kun je af en toe een harde buik hebben. Bij een harde buik trekken de spieren van de baarmoeder samen. Harde buiken zijn normaal en komen vaak voor bij inspanning. Ze zijn niet pijnlijk (het is eerder een zwaar, oncomfortabel gevoel, alsof er een voetbal in je buik zit). Vaak verdwijnen ze weer wanneer je rustig op de bank gaat liggen en ontspant.

Af en toe een harde buik kan geen kwaad en is niet vervelend voor je baby. Wanneer je regelmatig last hebt van (pijnlijke) harde buiken kan het een teken zijn van je lichaam dat je rustiger aan dient te doen. Als de pijnlijke harde buiken aanhouden en met een grote regelmaat blijven komen en tijdens rust of na een warme douche niet overgaan, neem dan contact met ons op.

Rug- of bekkenpijn tijdens de zwangerschap

Door de zwangerschap worden de bekkengewrichten beweeglijker. Hierdoor kun je rugklachten krijgen of pijn in je bekken. Bewegen is goed en een goede houding kan klachten verminderen. Zorg dat je bij het bukken of tillen door je knieën buigt en geef de onderrug voldoende steun bij het zitten. Draai bij het opstaan uit bed eerst op je zij en duw jezelf dan omhoog. Als je veel hinder ondervindt van de klachten, is het raadzaam contact op te nemen met een gespecialiseerde fysiotherapeut of oefentherapeut Cesar of Mensendieck. Deze therapeut zal houdingsadviezen geven en oefeningen meegeven om de spieren sterker te maken.

Vocht vasthouden tijdens de zwangerschap

Tijdens de zwangerschap houdt je lichaam meer vocht vast. Hierdoor kun je dikke enkels en zware voeten krijgen. Bij warmte en weinig beweging kunnen de klachten verergeren. Voldoende beweging, genoeg drinken en het omhoog leggen van de benen kan helpen de klachten te verminderen.

Spataderen tijdens de zwangerschap

Om spataderen te voorkomen is regelmatige lichaamsbeweging en niet te lang staan of zitten aan te bevelen. Indien je veel hinder ondervindt van de spataderen kan spatadertherapie of het dragen van elastische kousen verlichting geven.

Pigmentvlekken tijdens de zwangerschap

Onder invloed van hormonen, in combinatie met zon, kunnen tijdens de zwangerschap bruine verkleuringen ontstaan in het gezicht, het zogenaamde zwangerschapsmasker. Advies is niet in de volle zon te gaan zitten en een zonnebrand met hoge beschermingsfactor te gebruiken. Ook kan er op je buik een donkere streep ontstaan, de linea alba. Na de zwangerschap verdwijnt deze vanzelf.

Wat kun je beter wel en wat beter niet doen tijdens je zwangerschap?

Geen alcohol tijdens de zwangerschap

Alcohol wordt in de zwangerschap volledig afgeraden. Het kan al schadelijke zijn om af en toe een glaasje alcohol te drinken. Door regelmatig te drinken kan het 'foetaal alcoholsyndroom' ontstaan. Dit is een aandoening waarbij lichamelijke en geestelijke gebreken ontstaan zijn door het alcoholgebruik.

Daarnaast is er de mogelijkheid een online cursus te volgen als je nog alcohol gebruikt. Deze leert je de gevolgen van alcohol gebruik en geeft je adviezen waardoor je kan stoppen of minderen.

App: Gezondgroeien

Het voedingscentrum biedt gratis de Gezondgroeien app aan. Deze app geeft je onder andere tips over gezonde voeding tijdens je zwangerschap en voor je kindje.

Geen drugs tijdens de zwangerschap

Het gebruik van drugs wordt in de zwangerschap afgeraden. Soft- en harddrugs kunnen ernstige nadelige effecten hebben op de ontwikkeling van jouw kind.

Foliumzuur en de zwangerschap

Foliumzuur, ook wel vitamine B11 genoemd, heeft een belangrijke functie vooraf en in het begin van de zwangerschap. Zo draagt het bij aan de ontwikkeling van het zenuwstelsel en verkleint het de kans op een open ruggetje, gespleten lip of een open gehemelte.

Foliumzuur komt van nature voor in groene groenten, volkoren producten, brood, vlees en zuivel. Als je zwanger bent heb je meer foliumzuur nodig dan gewoonlijk. Het advies is om 400 of 500 microgram (afhankelijk van de tabletten die verkocht worden) foliumzuur of multivitaminen, speciaal voor zwangeren waarin foliumzuur zit, te gebruiken. Om het meest optimale effect te krijgen, is het belangrijk 4 weken voor de bevruchting te starten en de foliumzuur te gebruiken tot en met 8 weken na de bevruchting (dit is een zwangerschapsduur van 10 weken).

Gewichtstoename tijdens de zwangerschap

Als je zwanger bent kom je in gewicht aan. Dit is belangrijk. maar wat is nu het juiste gewicht om aan te komen in je zwangerschap? Aan het begin van je zwangerschap wordt je BMI gemeten (dit is je gewicht in verhouding tot je lichaamslengte). Afhankelijk van je BMI worden de volgende adviezen gegeven om in gewicht aan te komen:

BMI < 18,5: 12,5 tot 18 kg
BMI tussen 1,5 en 24,9: 11,5 tot 16 kg
BMI tussen 25 en 29,9: 7 tot 11,5 kg
BMI > 30 kg: 5 tot 9 kg

Mocht je meer dan het geadviseerde gewicht aankomen, dan is het verstandig te kijken naar je eetpatroon. Door flinke gewichtstoename in je zwangerschap is het risico groter op bijvoorbeeld een hoge bloeddruk, zwangerschapsdiabetes of andere problemen in de zwangerschap of tijdens de bevalling.

IJzer en de zwangerschap

In de zwangerschap neemt het bloedvolume toe. Hierdoor kan het ijzergehalte in je bloed soms iets dalen. Om je ijzer voldoende op pijl te houden, is het belangrijk om producten te eten waar ijzer in zit als volkorenbrood, rood vlees en peulvruchten. Vitamine C bevordert de opname van ijzer terwijl melkproducten dit juist remmen. Aan het begin van de zwangerschap en rond 30 weken wordt je ijzergehalte bepaald door middel van bloedonderzoek.

Listeria en de zwangerschap

Listeria is een bacterie die kan voorkomen op langdurig gekoeld bewaarde producten, die zonder verhitting gegeten worden (rauwmelkse kazen, voorverpakte zalm, kliekjes). Gelukkig komt besmetting niet vaak voor, maar als zwangere heb je een grotere kans dan andere volwassenen om ziek te worden. Besmetting kan een miskraam of vroeggeboorte veroorzaken. Om dit te vermijden is het belangrijk producten die mogelijk besmet kunnen zijn niet te eten. Onder het kopje voeding staan adviezen over wat je het beste wel of niet kunt eten.

Medicijngebruik als je zwanger bent

In overleg met je behandelend arts mag je tijdens je zwangerschap al dan niet doorgaan of starten met medicatie. Dus: altijd in overleg met de huisarts. Ook kun je de verloskundige of apotheker om advies vragen. Mocht je pijnklachten hebben, dan mag je zonder problemen de in de gebruiksaanwijzing aangeraden dosis paracetamol gebruiken.

Niet roken tijdens de zwangerschap

Roken wordt afgeraden in de zwangerschap. Voor veel vrouwen is het lastig om te stoppen. Een vaak genoemd excuus is de angst om stress te krijgen. Maar het roken is slechter dan jouw stress voor de ontwikkeling van jouw kind. Tijdens het roken is de bloedtoevoer naar het kind verminderd.

Daarnaast gaat er in plaats van zuurstof, koolstofmonoxide naar je kind. Hierdoor heeft je kindje regelmatig stress bij jou in de buik doordat het benauwd wordt. De kans is groter dat je kindje kleiner is en te vroeg geboren wordt.

Verder is de kans op wiegendood groter als je binnenshuis rookt. Tijdens de eerste levensjaren is de kans op infecties aan de luchtwegen groter. Wil je hulp bij het stoppen met roken? Dan kun je terecht bij je huisarts. Via www.stivoro.nl is het ook mogelijk om hulp te vragen.

Schadelijke stoffen voor de zwangerschap

Je haren verven kan ook als je zwanger bent. Het verven van bijvoorbeeld de babykamer mag als je verf op waterbasis gebruikt en de ruimte goed ventileert. Mocht je werken met straling of schadelijke stoffen, geef dan aan bij je werkgever dat je zwanger bent, zodat je aangepast werk kunt gaan doen.

Sporten als je zwanger bent

Sporten kan in de zwangerschap. Dit is zelfs heel gezond. Je spieren blijven ontwikkeld. Deze heb je nodig in de zwangerschap om fit te blijven en om tijdens de bevalling een topprestatie te leveren. Ook voor je herstel na de bevalling is een goede conditie belangrijk. Maar er zijn sporten die in de zwangerschap minder verstandig zijn.

Bij contactsporten is de kans groter dat je iets tegen je buik krijgt. Verstandig is het om dit risico te vermijden. Bij het uitvoeren van buikspieroefeningen kun je je schuine buikspieren blijven trainen. Doordat je rechte buikspieren van plaats veranderen is het verstandig deze niet te trainen.

Mocht je rugklachten hebben, dan kan zwemmen heel prettig zijn. Ook zijn er diverse zwangerschapscursussen waarbij aandacht wordt besteed aan beweging.

Toxoplasmose en de zwangerschap

Toxoplasma is een parasiet die vooral voorkomt in kattenontlasting en in vlees dat niet goed gegaard is. Bij besmetting in de zwangerschap kan er een miskraam of aangeboren aandoening ontstaan. Om dit te vermijden is het belangrijk niet in direct contact met kattenontlasting te komen, fruit en groenten goed te wassen, handschoenen te dragen bij het werken in de tuin en vlees goed te doorbakken.

Op reis als je zwanger bent

Mocht je gaan vliegen naar je vakantiebestemming, dan is het van belang een zwangerschapsverklaring met gezondheidsverklaring mee te nemen als je zwangerschap zichtbaar is. Met deze verklaring toon je aan dat je nog mag vliegen en gezond bent. Deze verklaring kan je bij de assistente van de verloskundige vragen. Doe dit uiterlijk 1 week voordat je op vakantie gaat. Het is altijd verstandig om de regels van je vliegmaatschappij, in verband met een zwangerschap, na te kijken.

Vitamine A en de zwangerschap

Vitamine A heb je in de zwangerschap nodig voor de ontwikkeling van je kind. Echter, niet teveel. Meer dan 3000 microgram kan schade aan de ontwikkeling van de baby veroorzaken. Hierbij gaat het alleen om vitamine A uit dierlijke producten en supplementen. Aanbevolen wordt om 1000 microgram per dag binnen te krijgen. Matig gebruik van leverproducten kan geen kwaad. Als voorbeeld: een broodje leverpastei bevat 400 microgram vitamine A. Maar eet geen pure lever. Zo bevat 75 gram runderlever ongeveer 27000 microgram vitamine A.

Vitamine D en de zwangerschap

Het advies van de Gezondheidsraad is om 10 microgram vitamine D per dag extra te slikken. Vitamine D bevordert de opname van calcium en dit heb je nodig voor de botopbouw van je kind. Het grootste deel van de vitamine D maak je aan door zonlicht. Verder zit het in vette vissoorten en in boterproducten. Vitamine D wordt al preconceptioneel (voordat je zwanger bent) geadviseerd, omdat de botopbouw al begint in de eerste drie maanden van de zwangerschap.

Voeding tijdens de zwangerschap

Wat kun je het beste wel of niet eten nu je zwanger bent? Een aantal dingen op een rijtje:

Wat niet? Wat wel? Wat af en toe?
Geen rauw vlees, rauwe vleeswaren of lever (biefstuk, carpaccio, filet americain, salami, rosbief en rauwe ham) Eet gevarieerd (gebruik de schijf van vijf) Leverworst of paté (maximaal één broodje per dag)
Geen vacuüm verpakte vis, rauwe schaal- of schelpdieren of roofvissen (gerookte zalm, paling, mosselen, oesters en tonijn) Drink ongeveer 2 liter water per dag Vis (maximaal 2 keer per week en dan de vette vis, zoals makreel, haring, zalm, paling, heilbot, bokking, sardines en forel)
Geen rauwe melk of zachte kazen gemaakt van rauwe melk
Drink niet teveel cafeïne (het advies is maximaal één kopje koffie per dag)
Geen kliekjes of salades die al een tijd in de koelkast staan

Drink niet teveel vruchtensappen (deze vloeibare suikers worden snel opgenomen en zorgen voor een flinke toename in gewicht)
Geen alcohol

Niet voor 2 personen eten

Werken als je zwanger bent

Bepaalde werkomstandigheden kunnen risico's voor je zwangerschap meebrengen. Voorbeelden zijn werk waarbij je blootgesteld wordt aan trillingen, straling, chemische stoffen, infectierisico's of fysiek zwaar werk. Ook als je in nachtdiensten of ploegendiensten werkt, kun je met je werkgever overleggen om extra pauzes in te plannen of dat er andere werktijden gehanteerd kunnen worden.

Rond 16-22 weken ga je je kindje voor het eerst voelen bewegen.

Kort hierna kan waarschijnlijk ook je partner jullie kindje voelen. Als het kindje beweegt, geeft dit meestal een prettig gevoel en het geeft vertrouwen in het verloop van de zwangerschap. Ook tijdens de controle besteden we aandacht aan de bewegingen van jullie kindje. Naarmate je verder in de zwangerschap komt, zal het kindje regelmatiger en krachtiger gaan bewegen. Omdat het lastig kan zijn om precies te weten wat nu "voldoende" bewegen inhoudt, is er een folder ontwikkeld.

Hoe herken je een miskraam? En wat zijn de oorzaken?

Bloedverlies tijdens de zwangerschap

Heb je bloedverlies in de zwangerschap? Neem dan altijd contact met ons op. Een voorbeeld van een vaak voorkomende, onschuldige oorzaak van bloedverlies vroeg in de zwangerschap, is de ingroei (innesteling) van de bevruchte eicel in de baarmoeder.

Ook kunnen afwijkingen aan de baarmoedermond, zoals een poliep of een ontsteking (bijvoorbeeld Chlamydia), leiden tot bloedverlies zonder dat dit de zwangerschap beïnvloedt. Deze vorm van bloedverlies treedt nogal eens op na gemeenschap of na (harde) ontlasting en is gemakkelijk te behandelen. Een zeldzame oorzaak is een buitenbaarmoederlijke zwangerschap.

Bloedverlies in de eerste 16 weken van de zwangerschap komt voor bij 20% van alle vrouwen. In de helft van de gevallen houdt het bloedverlies op na enkele dagen en heeft het geen betekenis. Bij de andere helft kan er sprake zijn van afstoting van de vrucht en dus een miskraam. Uiteindelijk eindigt 10% van alle zwangerschappen in een miskraam. De kans op een miskraam neemt toe met leeftijd.

Miskraam

Vaginaal bloedverlies en lichte menstruatieachtige pijn kunnen het eerste teken van een miskraam zijn. Zwangerschapsverschijnselen zoals gespannen borsten en ochtendmisselijkheid nemen soms af vlak voor een miskraam.

Meestal komt een miskraam na de eerste tekenen van bloedverlies binnen een paar dagen op gang, soms duurt dit nog een week of zelfs een paar weken. Geleidelijk ontstaat krampende pijn in de baarmoeder en neemt het bloedverlies toe, zoals bij een hevige menstruatie.

In de loop van enkele uren wordt de vruchtzak nu uit de baarmoeder gedreven. De miskraam heeft dan plaatsgevonden. De vruchtzak is herkenbaar als een met vocht gevuld blaasje met een vliezig omhulsel dat gedeeltelijk met roze vlokken is bekleed. Vaak komen ook bloedstolsels vrij, die meer donkerrood en glad zijn.

Na het uitdrijven van de vruchtzak en stolsels is de pijn vrijwel direct over. Het bloedverlies vermindert snel en is vergelijkbaar met de laatste dagen van de menstruatie. Bel de dienstdoende verloskundige als de miskraam achter de rug is om ons daarvan op de hoogte te brengen.

Oorzaak miskraam

De oorzaak van een miskraam is bijna altijd een afwijking in de chromosomen die toevallig is ontstaan bij de bevruchting van de eicel. Dit leidt tot een stoornis in de aanleg van de zwangerschap waardoor de zwangerschap niet verder kan groeien en wordt afgestoten.

Een miskraam met zekerheid voorkomen is niet mogelijk. Wil je na een miskraam opnieuw zwanger worden? Dan is het wel verstandig om zo gezond mogelijk te leven. Dit betekent gezond en gevarieerd eten, niet overmatig drinken, niet roken en geen medicijnen innemen zonder overleg. Er wordt geadviseerd om 0,5 mg foliumzuur te nemen. Foliumzuur vermindert niet de kans op een miskraam, maar wel de kans op het krijgen van een kindje met een open ruggetje.

Wanneer is het verstandig ons te bellen?

  • Hevig bloedverlies. Als het bloedverlies erg ruim is (langdurig veel meer dan een forse menstruatie), kan dit gevaarlijk zijn. Zeker bij klachten van sterretjes zien of flauwvallen moet je ons direct bellen.
  • Aanhoudende klachten. Als na een spontane miskraam of curettage krampende pijn en/of zeer fors bloedverlies blijft bestaan, wijst dit op een incomplete miskraam.
  • Koorts. Temperatuur boven de 38 graden tijdens of kort na een miskraam.
  • Ongerustheid. Altijd als je ongerust bent over het verloop van de miskraam of wanneer je het prettig vindt om er even over te praten, bel dan met de dienstdoende verloskundige van de praktijk.

Vaak merk je dat na de miskraam het bloedverlies en de buikpijn zullen afnemen.

Onderzoeken voor miskraam

Met een echo kan duidelijk gemaakt worden of de zwangerschap nog intact is. Er wordt met geluidsgolven een afbeelding gemaakt van de zwangere baarmoeder. Meestal kan vanaf 7 weken zwangerschapsduur gezien worden of het hartje klopt. In dat geval is de kans op een miskraam zeer klein, maar helaas niet uitgesloten. Een lege vruchtzak of een niet-levend embryo zonder hartactie kan met de echo betrouwbaar worden opgespoord. Ben je minder dan twee weken over tijd? Dan geeft het onderzoek soms geen duidelijkheid; in die gevallen herhalen wij de echo na een week of twee; dan kunnen wij de keer daarop zien of het hartje wel of niet klopt.

Een echo verandert niets aan de uitkomst van de zwangerschap. Een miskraam is een veel voorkomend en ook natuurlijk verschijnsel. Daarom is het goed om een afwachtende houding aan te nemen.

Bedrust en medicijnen zijn zinloos als maatregel om een miskraam te voorkomen. Dit is omdat een miskraam in de meerderheid van de gevallen veroorzaakt wordt door een aanlegstoornis van de vrucht.

Nadat er is vastgesteld dat er sprake is van een miskraam zijn er een aantal mogelijkheden:

Afwachten op de miskraam

Het is goed de tijd te nemen om het verdriet een plekje te geven. Als een miskraam echoscopisch is vastgesteld, kan je een natuurlijk verloop van de miskraam afwachten. Medisch gezien is dit het beste en de kans op complicaties is klein. Een miskraam is een natuurlijk proces. Bij pijnklachten mag je altijd pijnstillers gebruiken, bij voorkeur paracetamol. Als je besluit af te wachten zullen wij het verdere beleid met je bespreken en krijg je van ons belinstructies.

Medicatie voor een miskraam

Als de miskraam na een aantal weken niet spontaan op gang is gekomen of je wilt niet langer afwachten, dan kun je ervoor kiezen door middel van medicatie de miskraam op te wekken. Wij verwijzen je dan naar de gynaecoloog. Met behulp van tabletten Misoprostol kan de miskraam worden opgewekt. Deze tabletten kunnen vaginaal ingebracht worden of oraal (via de mond). Meestal kun je de tabletten thuis innemen waarbij je het beloop ook thuis kunt afwachten. In 80 procent van de gevallen komt met de tabletten de miskraam volledig op gang, meestal binnen drie tot acht dagen.

Aan het opwekken van de miskraam door middel van tabletten zijn ook nadelen verbonden. Zo komt het in 20 procent van de gevallen voor dat de miskraam niet of onvolledig op gang komt waardoor een curettage nodig kan zijn. In minder dan één procent van de gevallen bestaat het risico op een ontsteking van het baarmoederslijmvlies of op overmatig bloedverlies.

Curettage

Een curettage is een medische ingreep waarbij je onder narcose gaat. Op de operatiekamer wordt de baarmoederholte met een slangetje of een soort lepeltje leeggezogen of geschraapt. Het slangetje of lepeltje wordt via de vagina ingebracht. De ingreep gebeurt poliklinisch en meestal kun je dezelfde dag naar huis. Een curettage bevat risico's zoals beschadiging aan de baarmoeder en/of de baarmoedermond, infectie of een onvolledige curettage. Een beschadiging aan je baarmoeder kan gevolgen hebben voor een eventuele volgende zwangerschap en bevalling.

Emotioneel herstel na een miskraam

Veel vrouwen maken na een miskraam psychisch een moeilijke tijd door. De miskraam maakt een abrupt einde aan alle plannen en fantasieën over het verwachte kind. Verdriet, schuldgevoelens, ongeloof, boosheid, en een gevoel van leegte zijn veel voorkomende emoties bij een miskraam, zeker bij een vrouw.

De verwerking van een miskraam varieert sterk per persoon. De omstandigheden spelen hierbij ook een rol. Voor de omgeving is het soms niet duidelijk wat je doormaakt. Omdat het verlies voor de buitenwereld vaak onzichtbaar is, kan het soms prettig zijn om met andere stellen te praten die hetzelfde hebben meegemaakt.